Mentale stoornissen :
een europese study

De European Study on Epidemiology of Mental Disorders (ESEMeD) heeft tot doel op bevolkingsniveau het vóórkomen van mentale stoornissen in zes Europese landen in kaart te brengen. Hiervoor werden nagenoeg 22 000 niet-geïnstitutionaliseerde respondenten uit België, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje geïnterviewd. De diagnosen werden gesteld door middel van het Composite International Diagnostic Interview (CIDI), dat voor deze studie werd geoptimaliseerd door de Wereld Gezondheids-Organisatie.

In België nam een representatieve steekproef van 2419 volwassenen deel aan het onderzoek. Op basis van het Nationaal Register werden personen geselecteerd door het Nationaal Instituut voor de Statistiek (NIS). Interviews vonden plaats tussen april 2001 en juni 2002 en personen werden geïnterviewd door medewerkers van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV). Interviews hadden een gemiddelde duur van 90’ en werden afgenomen aan huis door gebruik te maken van een draagbare PC waarop de vragenlijst werd geprogrammeerd. Dit is het meest uitgebreide epidemiologisch onderzoek waarbij een volledig gestructureerd psychiatrisch interview werd afgenomen bij een representatieve steekproef uit de Belgische bevolking.

In het interview werd gepeild naar het voorkomen van stemmingsstoornissen (waaronder depressie), angststoornissen (waaronder diversie fobieën) en alcoholgerelateerde stoornissen (misbruik / afhankelijkheid). Ook werd er gepeild naar de impact van mentale stoornissen op het dagelijkse leven, medicatiegebruik en het zoeken van hulp voor emotionele problemen.

De coördinatie van het onderzoek in België gebeurde door Professor Koen Demyttenaere (KUL) en Professor Herman van Oyen en Stefaan Demarest (Het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid).

RESULTATEN

Meer dan 27% van de ondervraagden vermeldde de aanwezigheid van minstens één mentale stoornis ooit in zijn/haar leven; één op tien had een mentale stoornis in de laatste 12 maanden. Geëxtrapoleerd naar de Belgische bevolking betekent dit dat meer dan 2 miljoen Belgen ooit in hun leven een mentale stoornis hebben doorgemaakt, waarvan meer dan 800 000 in het afgelopen jaar. Stemmings- en angststoornissen waren de meest voorkomende mentale stoornissen. Zij kwam het vaakst voor bij jonge mensen, bij vrouwen en gescheiden of werkloze personen. Voor om en bij de 40% heeft een mentale stoornis een chronisch karakter.

Slechts één op drie van diegenen met een mentale stoornis consulteert een professionele hulpverlener. De huisarts werd het vaakst geraadpleegd, al dan niet in combinatie met een psychiater. Eén op twee wachtte langer dan een maand vooraleer professionele hulp te zoeken. Redenen hiervoor waren de idee dat de emotionele problemen uit zichzelf zouden verdwijnen, financiële beperkingen en niet goed weten waar hulp te gaan zoeken... met zoveel artsen, psychologen en psychiatrische bedden in België komt dus een grote discrepantie tussen het aanbod maar ook het (en) adequate gebruik van behandelingen voor mentale stoornissen.

Mentale stoornissen hebben ook een grote impact op het dagelijkse leven. Zo zorgt de aanwezigheid van één mentale stoornis voor een suboptimaal functioneren in 25% van de tijd (ongeveer 8 dagen per maand). Stemmingsstoornissen hebben de grootste impact.

Slechts één op drie van diegenen met een mentale stoornis krijgt psychofarmaca voorgeschreven, vooral antidepressiva en anxiolytica. Ongeveer 45% van de stemmingsstoornissen wordt behandeld met psychofarmaca; 31% van de angststoornissen en 19% van de alcoholgerelateerde stoornissen. Het was opvallend dat antidepressiva en anxiolytica nagenoeg evenveel werden voorgeschreven voor stemmings- en angststoornissen.